Blog / Tekliften faturaya: satışı kaybetmeden deftere geçirmek

18.09.2026 · yaklaşık 6 dakika

Tekliften faturaya: satışı kaybetmeden deftere geçirmek

Fiyat konuşuldu, müşteri “tamam” dedi, iş başladı. Fatura ise “bitince keseriz” rafına kondu. Bu cümle küçük işletmede o kadar sık kurulur ki, artık sakınca gibi duyulmaz. Sakıncası şurada çıkar. İş biter, kapsam tartışılır, fiyat hafızada yuvarlanır, tahsilat da “ne kaldıysa” diye pazarlığa döner. Teklif, o pazarlığın başlamadan önceki halidir. Yazılıdır, kalem kalemdir, tarihi vardır. Sipariş, işin kabul edildiğini söyler. Fatura, bedelin doğduğunu. Üçü ayrı kâğıt gibi durur. Aynı zincirin halkası olduklarında ise rakam yolda değişmez.

Teklifi uzun bir sözleşme sanmayın. Müşterinin anlayacağı satırlar yeter. Ne iş, kaç adet, birim fiyat, varsa iskonto, KDV oranı, geçerlilik tarihi, kısa bir not. “Her şey dahil” yazmak, dahil olmayan şey tartışıldığında sizi korumaz. Kalemi ayırırsınız. Tasarım ayrı, baskı ayrı, kargo ayrı. Müşteri birini çıkarmak isterse, diğerleri yerinde kalır. Toplamın içine gömülmüş bir kalem ise ya bedavaya gider ya da tüm teklif yeniden yazılır.

Kalem, sonradan tartışılan her şeyin evidir

İskontoyu toplamın üstüne ağızdan söylemek kolaydır. Yazılmazsa bir sonraki revizyonda kaybolur. Satırda yüzde olarak durursa, hem siz hem müşteri aynı indirimi görür. KDV de satıra göre değişebilir. Biri yüzde yirmi, biri yüzde on, biri istisna. Tek orana mahkûm bir belgede bu iş ya yanlış çıkar ya da iki ayrı teklif istersiniz. Satırın kendi oranı, belgenin varsayılanından sapabildiğinde ikinci teklife gerek kalmaz.

Birim ve miktar da ihmal edilir. “1 takım” ile “1 adet” aynı değildir. Üç ay sonra bakan kişi, takımın içinde ne vardı bilemez. Mümkünse ölçüyü yazın. Saatlik işte saati, metreyle satılan işte metreyi. Yuvarlak “hizmet” satırı, ancak gerçekten tek kalemse mazur görülür. İçinde beş iş varsa, beşi de görünsün. Müşteri silebilir, siz de görebilirsiniz. Gizli paket, sonra “biz bunu istememiştik” cümlesinin hammaddesidir.

Geçerlilik tarihini boş bırakmayın. Fiyatınız malzeme yüzünden iki haftada değişiyorsa, teklif otuz gün açık dolaşmasın. Tarihi geçen teklif, yeni fiyatı konuşmak için meşru bir kapıdır. Tarihsiz teklif ise müşterinin elinde, sizin aleyhinize sonsuza kadar durur.

Kabul edilince sipariş, iş bitince fatura

Teklif kabul edildi diye hemen fatura kesmek zorunda değilsiniz. Özellikle malzeme sipariş edilecekse, arada bir sipariş belgesi işi toparlar. Ne zaman teslim, hangi cari, hangi kalemler. Tekliften siparişe geçirmek, kalemleri yeniden yazmak demek değildir. Aynı satırlar taşınır. Siz teslim gününü ve yönü netleştirirsiniz. Verilen sipariş ile alınan sipariş karışmasın. Biri sizin verdiğiniz söz, öteki sizin verdiğiniz sipariştir. Tedarikçiye giden ile müşteriden gelen aynı listede erirse, depo şaşar.

Fatura, bu zincirin tahsilat bağlanan halkasıdır. Siparişten ya da doğrudan tekliften üretilebilir. Numarası, tarihi, vadesi, carisi bellidir. Taslak ile kesilmiş belge aynı şey değildir. Taslak daha oynaktır. Kesildikten sonra ekstreye yansır, stok varsa stoğu oynatır, tutar carinin bakiyesine yazılır. Bu yüzden “bir deneyeyim” diye kestikten sonra satırı ekstreden silmeye kalkmayın. Belge duruyorsa bakiye de durur. Düzeltme, belgenin kendisindedir.

Proforma burada ayrı bir nefes payıdır. Müşteri önceden görmek ister, siz henüz stok düşmek ya da cariyi borçlandırmak istemezsiniz. Proforma bu iş için durur. Kesilmiş satış faturası gibi ekstreye yüklenmez. Onay gelince asıl faturaya geçersiniz. İkisini aynı kefeye koymak, olmayan borcu müşterinin üstüne yazmaktır. Müşteri de haklı olarak itiraz eder.

İade ve tevkifat, sonradan akla gelmesin

Mal geri geldiyse bunu eksi bir gelir gibi gizlemeyin. İade faturası, yönüne göre borcu ya da alacağı tersine çevirir. Stok da buna göre yerine konur. “Biz bunu gider yazalım, olsun bitsin” kolaydır, stoğu ve cariyi yanlış bırakır. İade, utanç verici bir belge değildir. Ticaretin normal bir cümlesidir. Belge türü doğru seçilirse rapor da yalan söylemez. Satış hasılatı ile iade aynı kovada erimez.

KDV tevkifatı ise her faturada gerekmez. Gerektiğinde oranı belgede durmalıdır. Tevkifat, KDV’nin bir kısmının sorumlu sıfatıyla beyan edilmesidir. Sizin tahsil edeceğiniz tutar, genel toplamın aynısı olmayabilir. Bunu faturanın altında sürpriz gibi bırakmayın. Oran seçildiğinde ödenecek tutar, tevkifattan sonraki rakamdır. Tahsilatı da o rakama göre kapatırsınız. Müşteriden genel toplamı isteyip tevkifatı unutmak, hem ilişkinizi hem kaydınızı bozar. Emin değilseniz mali müşavirinize sorun. Program oranı hesaplar, oranının gerekip gerekmediğine karar vermez.

Bu ayrım önemli. Buradaki fatura, işletmenizin iç belgesidir. GİB’e giden e-fatura, e-arşiv ya da e-irsaliye başka bir kapıdır. Resmi belgeyi orada kesersiniz. İçerde ise tekliften tahsilata kadar olan hikâyeyi tutarsınız. İkisini birbirinin yerine koymak, ya resmi yükümlülüğü eksik bırakır ya da günlük işi portalın ekranına mahkûm eder. İkisi birlikte durabilir. Biri diğerinin mazereti olmasın.

Tahsilat, faturanın üstüne yazılsın

“Para geldi” diye genel bir gelir satırı açmak, kasayı düzeltir, faturayı açık bırakır. Ay sonunda aynı iş hem tahsil edilmiş hem de alacaklarda görünür. Tahsilatı faturaya bağlayın. Kısmi ödeme de olur. Yarısı bugün, yarısı vade sonunda. Fatura kısmi görünür, kalanı durur. Tamamı kapanınca durumu kapanır. Böylece cari ekstre ile kasa aynı olayı iki dilde anlatır. Biri “müşteri borcunu indirdi”, öteki “hesaba para girdi” der.

Aynı faturaya iki kişi birden tahsilat girmesin diye kayıt, kalan tutarı kilit altında okur. Bu, dükkânın iki çalışanı aynı anda “ben aldım” derse işin şişmemesi içindir. Pratikte siz tek başınıza olsanız da kural aynıdır. Kalan neyse, ondan fazlası yazılmaz. Fazla geldiyse, fazla kısım ya avanstır ya da başka bir faturaya aittir. Onu da öyle yazın. Yuvarlayıp bu faturayı eksiye düşürmeyin.

Belge tasarımı, güvenin sessiz parçasıdır

Müşteri teklifi telefonda değil, bir sayfada görür. Logonuz, firma adınız, kısa bir not. Abartılı bir şablon şart değildir. Okunur olsun, toplam belli olsun, geçerlilik tarihi kaybolmasın. Yazdırdığınızda ya da paylaştığınızda aynı sayfa açılsın. İçerde kullandığınız taslak ile müşteriye giden hal birbirini tutsun. İki farklı toplam, iki farklı güven demektir.

Zinciri ilk kez kuracaksanız bugünkü işle başlayın. Eski tekliflerin arşivini taşımak zorunda değilsiniz. Bir teklif yazın, kabul olursa siparişe çevirin, iş çıkınca faturalayın, para gelince tahsilatı o faturaya işleyin. Dört adım. Bir kez uçtan uca gidince, sonraki işler aynı yolu kendiliğinden izler. Gelir ve gideri ayrı tutmak da bu yolun yan şerididir. Belge ilişkideki sözü, kasa ise o sözün nakde dönüşünü tutar. İkisi karışınca hem müşteri hem siz, ay sonunda başka bir rakam hatırlarsınız.

Ücretsiz hesap aç

Diğer yazılar