Blog / Stok, tahsilat, çek ve senet aynı defterde durunca

28.09.2026 · yaklaşık 6 dakika

Stok, tahsilat, çek ve senet aynı defterde durunca

Mal sabah çıktı, akşam stok hâlâ duruyordu. Müşteri çeki cüzdanın iç cebindeydi, vade deftere hiç yazılmamıştı. Fatura ise “açık” görünüyordu, çünkü gelen para genel kasaya işlenmiş, belgeye bağlanmamıştı. Üçü de aynı haftanın olayıydı. Üç ayrı yerde durunca işletme kendi rakamına geç inandı. Stok, tahsilat, çek ve senet sıkıcı başlıklar gibi durur. Kasada para varken bile dükkânı kilitleyen şey çoğu zaman bunlardır.

Stok tutmayan işletme de olur. Hizmet satıyorsanız, depo sizin için bir raf değil, zamanınızdır. Onu zorla ürüne çevirmeyin. Mal, parça, metre, adet geçiyorsa iş değişir. Sayılmazsa, “rafta var” hissi ile rafın kendisi ayrılır. Sipariş alırsınız, kesime gidersiniz, parça bitmiştir. Müşteriye süre uzar. Süre uzayınca tahsilat da uzar. Zincir stokta kopmuştur, tartışma ise teslimatta çıkar.

Satış düşünce stok da düşsün

El ile stok düşürmek, ilk gün disiplin gibi gelir. İkinci hafta bir fatura unutulur. Üçüncü hafta sayım, defterle kavga eder. Fatura kesildiğinde stok kendiliğinden oynarsa bu kavga seyrelir. Satışta miktar azalır, alışta artar, iadede yerine konur. Hareketin açıklamasında belge numarası durur. “Neden 12 eksik” sorusu, bir faturaya kadar iner. İnmezse ya sayım yanlıştır ya da belgesiz bir çıkış vardır. Belgesiz çıkış da yazılsın. Yazılmazsa fire ile hırsızlık ile unutkanlık aynı karanlıkta kalır.

Kritik seviye, bu karanlığı beklemez. Ürüne bir taban yazarsınız. Miktar o tabanın altına inince uyarı çıkar. Uyarı sipariş vermez, sizin yerinize tedarikçiye yazmaz. Yalnızca “bu bitiyor” der. Bitmeden söylemesi, müşteriye “yok” demenizi azaltır. Tabansız ürün de olabilir. Bir kez alınıp biten özel parçada kritik şart değildir. Devamlı dönen malda ise taban, hafızanızın yerine geçer. Hafıza, yoğun haftada ilk terk edilen şeydir.

Depo adını da boş bırakmayın. Tek rafınız varsa “ana depo” yeter. İkinci bir dolap, bir araç, bir fason yer varsa adını koyun. “Orada olacaktı” cümlesi, depo alanı boşsa hiçbir yere işaret etmez. Sayım günü de bu adlara göre yürür. Tüm stoğu tek kovada saymak, ikinci dolaptaki kutuyu ya iki kez sayar ya da hiç saymaz.

Tahsilat, faturayı kapatan cümledir

Para gelmesi ile faturanın kapanması kendiliğinden aynı şey olmaz. Kasaya işlersiniz, içiniz rahatlar, fatura listesinde belge hâlâ açıktır. Yaşlandırma da o belgeyi gecikmiş sanır. Müşteriyi ararsınız, o da “geçen hafta yatırmıştım” der. Haklıdır. Siz yatışı yazmışsınızdır, belgeye bağlamamışsınızdır. Tahsilat ekranı tam bu bağ içindir. Hangi fatura, hangi gün, ne kadar, hangi hesap. Kısmi tutar da olur. Kalan durur, kapanan kapanır.

Kalan tutardan fazlasını aynı faturaya yüklemeyin. Fazla para varsa bu ya sonraki işin avansıdır ya da başka bir belgenin ödemesidir. Avansı avans diye yazın. Müşterinin bakiyesi lehinize döner, yeni fatura kesilince mahsuplaşırsınız. Fazlayı eski faturanın üstüne yığmak, o belgeyi eksi alacak gibi gösterir. Rapor da bunu “fazla tahsilat” diye kutlamaz. Şaşırır. Şaşırması yerindedir.

Açık faturalar listesi, aranacakların listesidir. Vade sırasıyla durur. En eskiyi önce aramak, hem daha temizdir hem de yeni işi rehin bırakmaz. “Hepsini birden ödesin” demek yerine, “şu numaralı belge duruyor” demek konuşmayı kısaltır. Belge numarası, duygusal bir talep değildir. İki tarafın da baktığı bir satırdır. Cari ekstre o satırın hikâyesini, tahsilat ise kapanışını tutar.

Çek ve senet, cüzdanda kaybolmasın

Çek hâlâ birçok işletmenin vade dilidir. Cüzdan, çekmecenin üst gözü, bazen de “şurada bir yerde” diye tarif edilen bir dosya. Vade gelince hatırlayan, genellikle karşı taraftır. O gün hesapta para yoksa çek yazmak da, çek almak da aynı utancı üretir. Portföy bu utancı öne çeker. Alınan mı, verilen mi. Çek mi, senet mi. Tutarı, vadesi, bankası, carisi, kısa açıklama. Vadesi geçmiş ve hâlâ bekleyen satır, listede kendini belli eder.

Durumu güncelleyin. Portföyde, tahsil edildi, ciro edildi, ödendi, karşılıksız. Cüzdandan bankaya giden çek, “tahsil” olmadan durursa nakit planınız yalan söyler. Karşılıksız çıktıysa bunu da gizlemeyin. Gizlemek cariyi düzgün, kasayı ise hayali bırakır. Karşılıksız çek, ilişkinin bittiği anlamına gelmez. Kaydın bittiği anlamına hiç gelmez. Yeni bir vade konuşulacaksa, eski belgenin akıbeti yazılsın.

Verdiğiniz çek ayrı bir listedir. Onu “zaten borçluyuz” diye tedarikçi bakiyesinin içine gömmek, vade gününü siler. Bakiye doğru olabilir, gün yanlış kalır. Gün yanlışsa, o hafta başka bir ödemeyi de söz verirsiniz. İki söz aynı güne denk gelir. Çekin vadesi portföyde duruyorsa, o günü dolu görürsünüz. Sözü ona göre verirsiniz.

Sayım, sistemi suçlamadan önce yapılır

Üç ay hiç sayılmazsa, yazılım ne kadar düzgün işlerse işlesin raf ayrılır. Fire olur, kırık olur, yanlış rafa konan olur, belgesiz çıkan olur. Sayım gününü bayram öncesine sıkıştırmayın. Sakin bir sabah, tek depo, tek kişi daha az hata üretir. Fark çıkarsa nedenini yazın. “Düzeltme” yetmez. “Kırık, iki adet” yeter. Sonraki sayımda aynı ürün yine açık veriyorsa, sorun kayıt değil, o rafın düzenidir.

Kritik uyarıyı da ciddiye alın, ama her uyarı sipariş değildir. Sezonu biten üründe tabanı geçici olarak indirin. Yoksa program size yaz ortasında kışlık mal ısmarlatır. Uyarı bir zildir. Kapıyı siz açarsınız. Zili susturmak için tabanı sıfırlamak da bir yöntemdir. Sürekli dönen malda bunu yapmayın. Zil, tam da unuttuğunuz gün çalsın.

Üçü bir arada olunca hafta kısalır

Stok ayrı bir programda, çekler bir tabloda, tahsilat ise bankanın bildirimlerinde duruyorsa, pazartesi sabahı üç ekran açarsınız. Üçünde de rakam birbirini tutmayabilir. Tutmadığı gün, iş yapmak yerine mutabakat yaparsınız. Aynı defterde durunca mutabakat bitmez, ama kısalır. Fatura stoğu düşürmüştür. Tahsilat faturayı kapatmıştır. Çekin vadesi, o tahsilatın hangi gün hesaba geleceğini söylemiştir. Haftalık bakış bu üç cümledir.

Hizmet ağırlıklı çalışıyorsanız stoğu boş geçin. Çek kullanmıyorsanız portföyü de boş bırakın. Zorunlu alan yoktur. Kullandığınız halka yeterli olsun. Kullanmadığınız modülü doldurmak, defteri şişirir, sizi yorar, sonra da “program karışıktı” dersiniz. Karışan, sizin kullanmadığınız raflardır. Onları kapalı tutun.

Başlangıç için bugünkü açık faturalar, rafta saydığınız on kalem ve cüzdandaki çekler yeter. Geçmiş yılların ambargosu değil. Nakit nerede sorusu ile “mal nerede, evrak nerede” sorusu aynı haftada cevaplanırsa, ay sonu sürprizi küçülür. Sürpriz hiç bitmez. En azından “haberimiz yoktu” cümlesi biter. Yerine “gördük, erteledik” ya da “gördük, aradık” gelir. İkisi de, görmemiş olmaktan daha dürüst bir işletmeciliktir.

Ücretsiz hesap aç

Diğer yazılar